Usaha memperkukuh industri muzik Malaysia memerlukan pendekatan menyeluruh yang bukan sahaja memberi perhatian kepada kebajikan artis dan ketelusan pembayaran royalti, malah merangkumi pembangunan pasaran tempatan serta pembukaan lebih banyak peluang di peringkat antarabangsa.
Persatuan Industri Rakaman Malaysia (RIM) menegaskan perkara itu susulan perbincangan awam mengenai pengurusan royalti, akauntabiliti organisasi pengurusan kolektif (CMO) dan cadangan penubuhan Dana Eksport Muzik Malaysia yang turut mengundang reaksi daripada Persatuan Karyawan Malaysia (KARYAWAN).
Menurut RIM, perbincangan mengenai masa depan industri muzik perlu berlandaskan fakta, pemahaman yang jelas tentang tanggungjawab setiap organisasi serta kerjasama antara semua pihak berkepentingan.
RIM turut mengalu-alukan perbincangan mengenai usaha meningkatkan kebajikan artis tempatan dan melindungi hak mereka. Bagaimanapun, persatuan itu berpandangan bahawa beberapa kenyataan yang dibangkitkan KARYAWAN memerlukan penjelasan, khususnya berkaitan mekanisme pembayaran royalti, peranan CMO dan kepentingan pelaburan berterusan dalam pembangunan industri muzik.
Ketelusan royalti perlu dilihat berdasarkan tanggungjawab setiap pihak
Isu pembayaran royalti terus menjadi antara perkara penting dalam perbincangan mengenai kebajikan penggiat muzik. Namun, RIM berpandangan bahawa sebarang aduan berkaitan pembayaran yang lewat, jumlah yang tidak jelas atau kekurangan maklumat perlu dikenal pasti berdasarkan pihak yang bertanggungjawab menguruskan hak berkenaan.
Ini kerana pembayaran royalti boleh melibatkan beberapa pihak, termasuk syarikat rakaman, penerbit muzik dan CMO, bergantung pada jenis hak serta perjanjian yang terlibat.
RIM menjelaskan bahawa jumlah royalti yang diterima seseorang pencipta atau pemegang hak turut dipengaruhi oleh penggunaan muzik sebenar, kadar yang ditetapkan dalam kontrak, peraturan pengagihan organisasi berkaitan dan status pendaftaran pemegang hak.
Karya yang mencatat jumlah penstriman atau penggunaan komersial lebih tinggi berpotensi menjana bahagian pendapatan yang lebih besar berbanding karya yang kurang digunakan. Oleh itu, perbezaan pendapatan antara penggiat muzik tidak semestinya menunjukkan kelemahan dalam keseluruhan sistem pengagihan royalti.
Pada masa sama, RIM menegaskan bahawa kebimbangan yang dibangkitkan artis perlu ditangani secara serius dengan merujuk kepada pihak yang menguruskan pembayaran tersebut, bukannya membuat kesimpulan umum mengenai keseluruhan industri.
Pendekatan berasaskan fakta itu penting bagi memastikan isu sebenar dapat dikenal pasti dan penyelesaian yang bersesuaian dapat dilaksanakan.
Laporan royalti dan pendaftaran CMO antara perkara yang perlu diberi perhatian
Dalam menjelaskan isu ketelusan, RIM menyatakan bahawa laporan royalti telah diserahkan kepada ahli CMO masing-masing setiap kali pembayaran dibuat. Laporan berkenaan mengandungi maklumat mengenai sumber royalti serta butiran pendapatan yang diperoleh.
Ahli juga boleh menghubungi pegawai CMO berkaitan untuk mendapatkan penjelasan mengenai pengiraan dan pengagihan royalti, selain mengemukakan pertanyaan tentang penyata yang diterima.
RIM turut menekankan bahawa MACP, PPM dan RPM mempunyai skop hak serta kerangka keahlian masing-masing. Justeru, pertanyaan mengenai pembayaran perlu dirujuk kepada organisasi yang menguruskan kategori hak berkenaan.
Persatuan itu turut menggalakkan KARYAWAN membantu ahlinya memahami kepentingan pendaftaran dengan CMO yang bersesuaian supaya hak mereka dapat diwakili dan royalti yang layak diterima boleh diagihkan mengikut peraturan berkaitan.
Menurut RIM, kerjasama lebih erat antara KARYAWAN dan RPM juga boleh membantu lebih ramai pelaku muzik memahami hak mereka serta langkah yang perlu diambil bagi mendapatkan manfaat daripada kutipan royalti.
Dalam perkembangan berkaitan, RIM menjelaskan bahawa MACP, PPM dan RPM telah mempersoalkan beberapa peruntukan dalam Garis Panduan Hak Cipta (Organisasi Pengurusan Kolektif) 2025 yang dikeluarkan oleh Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO).
RIM menyatakan bahawa tindakan membawa perkara itu ke mahkamah untuk semakan kehakiman tidak seharusnya dianggap secara automatik sebagai penolakan terhadap ketelusan. Persatuan itu bagaimanapun tidak mengulas merit kes berkenaan kerana prosiding masih berjalan.
RIM turut memperbetulkan dakwaan bahawa PPM merupakan badan kutipan miliknya dengan menjelaskan bahawa PPM ialah entiti berasingan yang mempunyai keahlian dan lembaga pengarah sendiri.
Pasaran tempatan dan antarabangsa perlu berkembang serentak
Selain isu royalti, RIM berpandangan bahawa usaha membangunkan pasaran muzik Malaysia perlu berjalan seiring dengan strategi menembusi pasaran antarabangsa.
Persatuan itu bersetuju bahawa muzik tempatan memerlukan pendedahan lebih meluas menerusi radio, televisyen, platform digital dan premis komersial. Sokongan daripada saluran tersebut boleh membantu artis menjangkau lebih ramai pendengar serta membina kerjaya yang lebih mampan.
Bagaimanapun, RIM tidak bersetuju dengan pandangan bahawa promosi domestik perlu diselesaikan sepenuhnya sebelum usaha membawa muzik Malaysia ke luar negara dapat dimulakan.
Sebaliknya, kedua-dua pendekatan itu perlu bergerak secara serentak kerana pembangunan pendengar tempatan dan penerokaan pasaran baharu mempunyai peranan tersendiri dalam memperkukuh industri.
RIM mengambil contoh Jepun dan Korea Selatan yang menunjukkan kepentingan pelaburan berterusan dalam pembangunan bakat, penerbitan, pemasaran dan akses ke pasaran antarabangsa.
Pengalaman negara berkenaan memperlihatkan bahawa kejayaan industri muzik memerlukan pendekatan terselaras, termasuk usaha membangunkan pasaran domestik sambil membuka ruang kepada artis dan syarikat muzik untuk meneroka peluang di luar negara.
Sehubungan itu, RIM mencadangkan penubuhan Dana Eksport Muzik Malaysia bagi membantu artis dan syarikat muzik tempatan menyertai pertunjukan muzik antarabangsa, menjalankan promosi luar negara, memperkukuh pemasaran digital serta membina kerjasama untuk memasuki pasaran baharu.
Cadangan tersebut, menurut RIM, bukan bertujuan menggantikan pembangunan pasaran tempatan, sebaliknya melengkapkan usaha yang sedang dilaksanakan bagi meningkatkan daya saing muzik Malaysia.
Kejayaan artis Malaysia membuktikan potensi untuk berkembang
RIM turut menolak tanggapan bahawa usaha membawa muzik Malaysia ke pasaran antarabangsa tidak menghasilkan pencapaian yang membanggakan.
Antara nama yang diketengahkan ialah Yuna, yang membina kerjaya dalam pasaran R&B dan pop antarabangsa serta pernah berkolaborasi dengan Pharrell Williams dan Usher.
Datuk Seri Siti Nurhaliza pula mempunyai pencapaian merentas pasaran Asia, termasuk persembahan solo di Royal Albert Hall, London. RIM turut menyebut kejayaan Fish Leong dan Michael Wang dalam kalangan pendengar muzik berbahasa Cina, selain Shila Amzah dan Firdhaus yang berjaya menembusi pasaran Mandopop.
Dalam perkembangan lain, Mugen Rao mencipta pencapaian menerusi penyertaannya dalam rancangan realiti Bigg Boss Tamil di India. Heerraa Ravindran dan Tuni Sundatang pula menerima pengiktirafan dalam kategori masing-masing di InterContinental Music Awards di Los Angeles, Amerika Syarikat.
Bagi RIM, pencapaian artis-artis berkenaan menunjukkan bahawa bakat Malaysia mempunyai potensi untuk diterima oleh khalayak antarabangsa melalui pelbagai genre dan pasaran bahasa.
Walau bagaimanapun, kejayaan individu tidak bermakna usaha pembangunan industri boleh dihentikan. Perubahan landskap muzik, khususnya pertumbuhan penstriman digital dan perubahan corak penggunaan muzik, menuntut strategi baharu serta pelaburan yang berterusan.
RIM berpandangan bahawa pembiayaan kerajaan boleh membantu melaksanakan aktiviti yang sukar ditanggung oleh artis atau syarikat muzik secara bersendirian, termasuk pembangunan profesional, penerbitan berkualiti, pemasaran dan akses kepada pasaran luar negara.
Pada masa sama, persatuan itu bersetuju bahawa pembiayaan awam perlu disertai objektif yang jelas, mekanisme akauntabiliti dan hasil yang boleh diukur.
Perlindungan hak cipta perlu seiring perkembangan teknologi AI
Satu lagi cabaran yang semakin penting dalam industri muzik ialah penggunaan kecerdasan buatan (AI) dalam pembangunan produk dan perkhidmatan komersial.
RIM mengalu-alukan sokongan KARYAWAN terhadap keperluan supaya pembangun AI mendapatkan lesen yang sewajarnya sebelum menggunakan karya kreatif yang dilindungi hak cipta bagi tujuan pembangunan AI secara komersial.
Menurut RIM, perlindungan terhadap pencipta muzik dan pemegang hak daripada penggunaan karya atau rakaman tanpa kebenaran perlu diberi perhatian seiring perkembangan teknologi.
Persatuan itu menyatakan komitmennya untuk terus memperjuangkan kerangka hak cipta yang dapat melindungi kepentingan pemegang hak, di samping menyokong pembangunan teknologi secara bertanggungjawab.
Sebarang hasil yang diperoleh melalui pelesenan juga perlu diuruskan berdasarkan hak yang diwakili dan peraturan pengagihan yang berkenaan.
Kerjasama industri menjadi asas pertumbuhan jangka panjang
RIM berpandangan bahawa peningkatan hasil industri muzik dan kutipan CMO perlu dimanfaatkan bagi membina ekosistem yang lebih mampan untuk pencipta lagu, pelaku, syarikat rakaman, penerbit muzik dan pihak lain yang terlibat.
Bagi mencapai matlamat tersebut, isu ketelusan royalti, pendaftaran pemegang hak, pembangunan pasaran tempatan, promosi antarabangsa dan perlindungan hak cipta perlu ditangani sebagai komponen yang saling melengkapi.
RIM turut menyeru organisasi yang mewakili kepentingan pemegang hak muzik supaya memastikan kenyataan awam yang dikeluarkan tepat, seimbang dan bertanggungjawab agar perbincangan mengenai industri dapat menjurus kepada penyelesaian yang berkesan.
Persatuan itu kekal komited untuk bekerjasama dengan KARYAWAN, MACP, PPM, RPM, MyIPO, Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Kementerian Komunikasi serta pihak berkepentingan lain dalam usaha memperkukuh industri muzik Malaysia.
Akhirnya, pembangunan industri muzik bukan sekadar bergantung pada peningkatan kutipan royalti atau kejayaan seseorang artis di luar negara, tetapi turut memerlukan sistem yang jelas, perlindungan hak yang berkesan dan peluang perniagaan yang mampu memberi manfaat kepada lebih ramai penggiat muzik tempatan.
