SEREMBAN- Menjelang pengumuman calon selasa malam, tumpuan terarah desas-desus Pakatan Harapan (PH) sedang menyediakan pelan peralihan Menteri Besar dan nama Senator Dr. Jufitri Joha merupakan pilihan utama menggantikan Datuk Seri Aminuddin Harun.
Krisis adat yang gagal diselesaikan oleh Menteri Besar, Datuk Seri Aminuddin Harun sehingga membawa kepada pembubaran Dewan Undangan Negeri (DUN) Negeri Sembilan menimbulkan dilema besar kepada Pakatan Harapan (PH).
Sekalipun PH berjaya memperoleh majoriti pada Pilihan Raya Negeri (PRN) akan datang, kemenangan itu belum tentu membuka laluan mudah untuk Aminuddin kembali dilantik sebagai Menteri Besar.
Ini kerana kemelut yang bermula daripada pertikaian dalam Dewan Keadilan dan Undang (DKU) telah berkembang menjadi krisis melibatkan institusi Yang di-Pertuan Besar, Undang Yang Empat, kerajaan negeri dan akhirnya mahkamah.
Persoalan terbesar yang perlu dijawab PKR bukan lagi sekadar sama ada PH boleh memenangi PRN, tetapi sama ada Aminuddin masih mampu memperoleh perkenan yang diperlukan untuk mengetuai kerajaan negeri.
Krisis bermula daripada Sidang Khas DKU
Krisis adat dan institusi beraja Negeri Sembilan mula memuncak selepas Sidang Khas DKU yang berlangsung di Istana Besar Seri Menanti pada 17 April 2026.
Mesyuarat itu dikaitkan dengan keputusan berhubung kedudukan Datuk Mubarak Dohak sebagai Undang Luak Sungai Ujong. Namun, apa yang sebenarnya diputuskan dalam sidang berkenaan kemudian menjadi pertikaian apabila pihak-pihak terlibat memberikan tafsiran berbeza mengenai keputusan dan kesahan mesyuarat tersebut.
Pada 19 April, Undang Yang Empat mengisytiharkan pelucutan kedudukan Tuanku Muhriz Tuanku Munawir sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan serta memasyhurkan Tunku Nadzaruddin ibni Almarhum Tuanku Ja’afar sebagai pengganti.
Sehari kemudian, Aminuddin mewakili kerajaan negeri menolak pengisytiharan tersebut dan menyifatkannya sebagai tidak sah. Antara alasan yang dikemukakan ialah Mubarak, yang membacakan pengisytiharan berkenaan, didakwa tidak lagi mempunyai kedudukan sah sebagai Undang Luak Sungai Ujong.
Undang Yang Empat pula mempertikaikan pendirian kerajaan negeri dan menegaskan bahawa pemecatan Mubarak tidak dibuat secara sah menurut aturan serta proses DKU.
Pertembungan itu menyebabkan krisis yang pada awalnya berkisar mengenai kedudukan seorang Undang berkembang menjadi pertikaian lebih besar mengenai kuasa, proses adat dan keabsahan institusi pemerintahan Negeri Sembilan.
UMNO tarik sokongan terhadap Aminuddin
Krisis tersebut kemudiannya merebak ke pentas politik apabila 14 Ahli Dewan Undangan Negeri UMNO menarik sokongan terhadap Aminuddin pada 27 April.
UMNO Negeri Sembilan mendakwa kerajaan negeri telah diberikan beberapa peringatan dan pandangan supaya mengambil tindakan segera bagi menangani isu institusi diraja dan adat, tetapi perkara tersebut tidak diberikan perhatian sewajarnya.
Parti itu turut mendakwa Aminuddin gagal mengadakan perbincangan rasmi dengan 14 ADUN UMNO bagi meredakan ketegangan atau menjelaskan langkah penyelesaian yang akan diambil.
Penarikan sokongan itu menyebabkan kedudukan kerajaan pimpinan Aminuddin dipersoalkan, termasuk kemungkinan terbentuknya kerajaan baharu melalui kerjasama antara UMNO dan lima ADUN Perikatan Nasional.
Namun, selepas perbincangan antara pimpinan Kerajaan Perpaduan, UMNO kembali menyatakan sokongan bagi memastikan pentadbiran negeri terus berfungsi dan mengelakkan pembentukan kerajaan minoriti. Aminuddin ketika itu menegaskan kerajaan negeri masih berjalan seperti biasa.
Sokongan tersebut bagaimanapun tidak menyelesaikan pertikaian adat yang menjadi punca krisis.
Pertikaian dibawa ke mahkamah
Pada 5 Mei, Mubarak bersama beberapa individu lain memfailkan saman pemula bagi mendapatkan salinan minit Sidang Khas DKU pada 17 April.
Mereka memohon supaya minit mesyuarat tersebut diserahkan bagi menentukan perkara yang sebenarnya telah diputuskan, termasuk berhubung kedudukan Mubarak sebagai Undang Luak Sungai Ujong.
Kemelut itu kemudian memasuki satu lagi fasa apabila Mahkamah Tinggi Seremban pada 5 Jun mengeluarkan perintah injunksi sementara bagi mengekalkan status quo.
Hakim Roz Mawar Rozain membenarkan permohonan DKU dan Setiausahanya, Raja Norazli Raja Nordin, serta menghalang sebarang tindakan menggantung, melucutkan atau mengganggu tugas Setiausaha DKU sehingga isu bidang kuasa dan merit kes didengar dengan lebih lengkap.
Perintah itu juga menghalang DKU daripada mengadakan mesyuarat atau membuat keputusan tertentu sementara prosiding mahkamah masih berjalan.
Campur tangan mahkamah bagi mengekalkan status quo menunjukkan krisis tersebut bukan lagi pertikaian politik biasa. Ia telah menjadi pertikaian perlembagaan dan adat yang kesannya dijangka berpanjangan walaupun selepas PRN.
DUN dibubarkan ketika krisis belum selesai
Pada 4 Jun, Aminuddin mengumumkan pembubaran DUN Negeri Sembilan yang berkuat kuasa pada hari berikutnya.
Pembubaran itu dibuat ketika pertikaian mengenai DKU, kedudukan Undang Luak Sungai Ujong dan status institusi Yang di-Pertuan Besar masih belum diselesaikan sepenuhnya.
Tindakan tersebut akhirnya membawa mandat kembali kepada rakyat, tetapi tidak semestinya menamatkan persoalan berhubung institusi yang akan memberikan perkenan kepada pembentukan kerajaan baharu.
Bagi PH, memenangi kerusi majoriti hanyalah sebahagian daripada cabaran. Parti itu juga perlu mengemukakan seorang calon Menteri Besar yang boleh diterima dalam kerangka pemerintahan unik Negeri Sembilan.
Berbeza dengan negeri-negeri lain, takrif “Raja” bagi Negeri Sembilan merangkumi Yang di-Pertuan Besar yang bertindak menurut Perlembagaan Negeri bersama Pembesar-Pembesar Memerintah.
Kedudukan Undang Yang Empat tidak boleh diketepikan begitu sahaja dalam proses berkaitan institusi Raja dan pemerintahan negeri. Sistem Negeri Sembilan berasaskan pemerintahan bersama dan beraja pilihan, dengan Undang Yang Empat mempunyai kedudukan perlembagaan yang tersendiri.
Justeru, sekalipun PH memenangi PRN, PKR masih berdepan persoalan sama ada Aminuddin mampu mendapat semula perkenan institusi pemerintah selepas krisis yang menyaksikan beliau mengambil pendirian bertentangan dengan Undang Yang Empat.
Anwar pertimbang pelan peralihan?
Menurut sumber dalaman PKR yang mengetahui percaturan kepimpinan parti, Perdana Menteri merangkap Presiden PKR, Datuk Seri Anwar Ibrahim sedang mempertimbangkan satu pelan peralihan kepimpinan di Negeri Sembilan.
Pelan itu dikatakan bertujuan mengelakkan PH berdepan kebuntuan baharu sekiranya gabungan tersebut memenangi PRN tetapi calon Menteri Besarnya gagal memperoleh perkenan yang diperlukan.
Antara nama yang sedang dipertimbangkan sebagai sebahagian daripada peralihan tersebut ialah Senator Dr. Jufitri Joha.
Aminuddin sudah terlalu lama?
Selain krisis adat dan persoalan perkenan, PKR juga dikatakan sedang mempertimbangkan faktor tempoh Aminuddin menerajui Negeri Sembilan.
Aminuddin telah menjadi Menteri Besar sejak Mei 2018. Beliau kini menghampiri tempoh lapan tahun mengetuai kerajaan negeri dan akan memasuki penggal ketiga sekiranya dilantik semula selepas PRN.
Tempoh tersebut memberikan Aminuddin pengalaman luas dalam pentadbiran. Namun, pada masa sama, timbul pandangan dalam parti bahawa beliau sudah terlalu lama memegang jawatan dan PKR memerlukan proses peralihan kepimpinan.
Mengekalkan Aminuddin bermakna PH perlu terus mempertahankan keseluruhan rekod kerajaan negeri sejak 2018, termasuk kegagalan meredakan krisis adat sebelum keadaan berkembang menjadi pertikaian politik dan prosiding mahkamah.
Sebaliknya, pertukaran Menteri Besar membolehkan PKR membawa naratif permulaan baharu serta memisahkan kerajaan yang bakal dibentuk daripada beban krisis terdahulu.
Kekalahan PH di Johor tambah tekanan
Keputusan PRN Johor turut dijangka mempengaruhi pertimbangan Anwar.
Kemenangan besar BN di Johor menunjukkan pengundi tidak semestinya terikat dengan formula Kerajaan Perpaduan di peringkat Persekutuan. BN kini mahu membawa momentum kemenangan tersebut ke Negeri Sembilan.
Bagi PKR, keputusan itu merupakan amaran bahawa mengekalkan wajah dan strategi lama mungkin tidak memadai.
Jika Aminuddin dilihat sudah terlalu lama menerajui negeri, dibebani krisis adat dan berpotensi menghadapi kesukaran mendapat perkenan, mempertahankannya sebagai calon Menteri Besar boleh menjadi satu risiko besar.
PKR mungkin mampu memenangi pilihan raya, tetapi masih gagal membentuk kerajaan dengan calon pilihannya.
Mengapa Jufitri?
Dalam keadaan tersebut, Jufitri boleh muncul sebagai calon kompromi.
Beliau merupakan Senator mewakili Negeri Sembilan dan Ketua Cabang PKR Rembau, selain mempunyai latar belakang dalam gerakan belia, pertubuhan masyarakat sivil dan bidang akademik.
Lebih penting, Jufitri tidak terlibat secara langsung dalam pertikaian antara kerajaan negeri dengan Undang Yang Empat.
Beliau juga baru-baru ini tampil mengemukakan cadangan supaya krisis adat diselesaikan tanpa campur tangan ahli politik. Pendekatan yang dibawanya menekankan dialog, musyawarah dan penggunaan pihak ketiga yang berkecuali bagi membuka semula ruang perundingan.
Pendekatan tersebut boleh dilihat sebagai isyarat bahawa Jufitri mahu membina hubungan yang lebih seimbang antara kerajaan, institusi adat dan pihak istana.
Jika PKR memerlukan seorang pemimpin yang tidak membawa beban konflik lama, Jufitri mempunyai kelebihan berbanding Aminuddin.
Beliau boleh ditampilkan sebagai wajah peralihan, tokoh generasi baharu serta calon yang berpotensi lebih mudah diterima oleh Undang Yang Empat.
Pelan B atau pertukaran sebenar?
Setakat ini, kedudukan Aminuddin sebagai peneraju PKR Negeri Sembilan belum berubah dan parti belum mengumumkan calon Menteri Besarnya.
Namun, perkembangan politik selepas krisis adat menunjukkan PKR perlu mempunyai lebih daripada satu pilihan.
Aminuddin mempunyai pengalaman dan penguasaan terhadap jentera kerajaan negeri, tetapi beliau turut membawa tiga beban besar: krisis dengan institusi adat, kemungkinan kesukaran memperoleh perkenan serta persepsi bahawa beliau sudah terlalu lama menjadi Menteri Besar.
Jufitri pula belum diuji dalam pentadbiran negeri, tetapi mempunyai imej lebih segar dan tidak terpalit secara langsung dengan pertikaian terdahulu.
Justeru, pertimbangan Anwar terhadap pelan peralihan kuasa tidak boleh dilihat semata-mata sebagai usaha menyingkirkan Aminuddin.
Ia mungkin merupakan langkah persediaan bagi memastikan PH tidak terperangkap dalam krisis pelantikan Menteri Besar sekiranya memenangi PRN.
Selepas kekalahan PH di Johor, PKR tidak mempunyai ruang besar untuk melakukan kesilapan di Negeri Sembilan.
Persoalannya bukan lagi sama ada Aminuddin masih mampu membantu PH memenangi pilihan raya.
Persoalan yang lebih besar ialah sama ada beliau masih boleh mendapat perkenan untuk kembali menjadi Menteri Besar. -SuaraTV
