SEREMBAN, – Sekretariat Majlis Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin mendakwa laporan siasatan yang memperincikan salah laku Tuanku Muhriz ibni Almarhum Tuanku Munawir telah dipersembahkan kepada Yang di-Pertuan Agong pada 26 Ogos lalu sebagai sembah maklum.
Menurut sekretariat itu, siasatan terhadap dakwaan berkenaan bermula dalam mesyuarat Dewan Keadilan dan Undang (DKU) pada 5 Mac 2026, sebelum Undang Yang Empat menjalankan siasatan lanjut pada 19 April, iaitu tarikh Proklamasi penurunan takhta Tuanku Muhriz dikeluarkan.
Butiran tersebut dikemukakan dalam kenyataan media malam ini bagi menjawab pandangan Jabatan Peguam Negara (AGC) bahawa setakat ini tiada fakta yang menunjukkan tatacara di bawah Perkara 10 Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 telah dipatuhi.
“Laporan siasatan yang membutirkan salah laku baginda turut dipersembahkan kepada Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong pada 26 Ogos 2026 sebagai sembah maklum.
“Pihak kami percaya bahawa senarai salah laku itu juga dalam makluman YBhg Tan Sri Peguam Negara,” menurut kenyataan tersebut.
Sekretariat menyifatkan kenyataan AGC sebagai mengelirukan kerana, menurutnya, ia memberi gambaran seolah-olah Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan (MMKN) yang membuat keputusan menurunkan takhta Tuanku Muhriz.
Sebaliknya, sekretariat menegaskan keputusan itu dibuat oleh Undang Yang Empat berdasarkan kuasa yang didakwa terletak pada mereka. Peranan MMKN, menurutnya, adalah menerima proklamasi tersebut, manakala Perkara 10(2) memperuntukkan tandatangan Menteri Besar pada surat cara proklamasi.
“Fakta ini dengan jelas menunjukkan bahawa proses dan tatacara yang dikehendaki di bawah Perkara 10 UUTKNS 1959 telah pun dipatuhi sebelum Proklamasi 19 April 2026 dikeluarkan,” katanya merujuk kepada siasatan pada 5 Mac dan 19 April.
Bagaimanapun, laporan siasatan, senarai dakwaan salah laku dan bukti penyerahan laporan kepada Yang di-Pertuan Agong tidak disertakan bersama kenyataan media yang diterima Suara.TV. Kandungan laporan serta dakwaan bahawa semua syarat Perkara 10 telah dipenuhi belum dapat disahkan secara bebas.
Sekretariat itu juga mempertikaikan rujukan AGC kepada prosiding mahkamah yang masih berjalan. Menurutnya, kes di Mahkamah Tinggi Seremban hanya berkaitan tuntutan supaya minit mesyuarat DKU bertarikh 17 April dikemukakan, dan tidak secara langsung meminta mahkamah memutuskan kesahan Proklamasi 19 April.
Ia menjelaskan bahawa permohonan writ mandamus merupakan prosiding berasingan di Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur. Sekretariat mendakwa Menteri Besar, Datuk Ismail Lasim, telah pun melaksanakan kewajipannya di bawah Perkara 10 apabila menandatangani surat cara proklamasi tersebut.
Mengenai perintah mahkamah yang disebut AGC sebagai injunksi sementara yang masih berkuat kuasa, sekretariat berhujah bahawa perintah *ad interim* itu antara lain mengekalkan keadaan DKU setakat 21 Mei 2026.
Menurut sekretariat, pada tarikh itu empat Undang yang diiktiraf oleh pihaknya ialah Mubarak Thahak bagi Sungei Ujong, Maarof Mat Rashad bagi Jelebu, Mohammed Abdullah bagi Johol dan Abdul Rahim Yasin bagi Rembau. Ia turut menamakan Tunku Besar Tampin, Tunku Syed Razman Tunku Syed Idrus al-Qadri, serta Dato’ Shahbandar Sungei Ujong, Badarudin Abdul Khalid, sebagai sebahagian daripada susunan yang didakwanya dilindungi oleh perintah tersebut.
Sekretariat menolak dakwaan bahawa senarai Undang yang diperkenalkan melalui mesyuarat pada 31 Julai atau 13 September boleh digunakan untuk menggambarkan keadaan DKU pada 21 Mei. Kedudukan pihak yang mendakwa memegang jawatan Undang itu bagaimanapun terus dipertikaikan, dan tafsiran sekretariat terhadap skop perintah mahkamah belum disahkan melalui salinan perintah tersebut.
Kenyataan itu turut menyasarkan Setiausaha Kerajaan Negeri Sembilan yang dilaporkan enggan meneruskan pewartaan proklamasi. Sekretariat mengesyorkan beliau meletakkan jawatan serta-merta atau dikenakan tindakan tatatertib kerana didakwa tidak mematuhi keputusan MMKN.
Pada sebelah pagi, Ismail mengesahkan bahawa Setiausaha Kerajaan Negeri telah diminta meneruskan proses pewartaan mengikut peraturan sedia ada, susulan keputusan sebulat suara MMKN pada 15 September.
Sekretariat bagaimanapun berhujah bahawa pewartaan bukan syarat yang menentukan kesahan proklamasi. Menurut tafsirannya, Proklamasi di bawah Perkara 10(2) telah sempurna apabila semua pihak yang disyaratkan menandatanganinya.
Ia turut menyatakan bahawa persoalan pematuhan tatacara adat perlu dinilai dengan mengambil kira Perkara 16(3) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan, yang menurut sekretariat menyentuh kedudukan nasihat DKU dalam perkara adat Melayu.
Sehubungan itu, sekretariat menggesa AGC meneliti semula kenyataannya berdasarkan dokumen dan urutan peristiwa yang lengkap sebelum mengeluarkan pandangan lanjut kepada umum. AGC sebelum ini menyatakan bahawa kesahan dan kesan proklamasi perlu ditentukan melalui proses perlembagaan serta undang-undang yang sah, di samping menyeru semua pihak menghormati prosiding mahkamah yang sedang berjalan.
