Kontroversi yang membabitkan Network School di Forest City telah mencetuskan pelbagai reaksi dalam kalangan masyarakat. Namun, di sebalik perdebatan mengenai siasatan yang sedang dijalankan, muncul satu kecenderungan yang semakin ketara dalam landskap politik negara kecenderungan untuk mengaitkan seseorang dengan sesuatu isu hanya berdasarkan kehadiran mereka di satu majlis, satu lawatan rasmi atau sekeping gambar yang tular di media sosial.
Budaya seperti ini bukan sahaja mencetuskan persepsi yang mengelirukan, malah boleh menghakis prinsip asas keadilan. Dalam sistem pentadbiran yang berfungsi dengan baik, tanggungjawab seseorang pegawai awam perlu dinilai berdasarkan bidang kuasa yang diperuntukkan oleh undang-undang, bukannya berdasarkan andaian yang dibentuk melalui naratif politik.
Dalam kes yang sedang diperkatakan, perhatian awam banyak tertumpu kepada lawatan Menteri Digital, Gobind Singh Deo, ke premis Network School pada April lalu. Lawatan tersebut kemudiannya dijadikan asas untuk membina pelbagai spekulasi, seolah-olah kehadiran beliau membuktikan kerajaan telah memberikan pengiktirafan rasmi atau bahawa beliau mengetahui segala perkara berkaitan organisasi tersebut.
Hakikatnya, pentadbiran kerajaan tidak berfungsi sedemikian. Setiap kementerian mempunyai bidang kuasa yang berbeza dan saling melengkapi. Kementerian Digital bertanggungjawab terhadap pembangunan ekonomi digital, teknologi serta inovasi. Urusan berkaitan imigresen, keselamatan negara, kewarganegaraan, pendaftaran institusi pendidikan dan penguatkuasaan undang-undang pula berada di bawah kementerian serta agensi lain yang mempunyai kuasa perundangan untuk bertindak.
Atas sebab itu, lawatan rasmi seorang menteri tidak boleh dianggap sebagai pengesahan bahawa semua aspek operasi organisasi yang dikunjungi telah disemak, diluluskan atau disahkan oleh kerajaan. Lawatan kerja lazimnya bertujuan mendapatkan maklumat, melihat perkembangan sesuatu industri, bertemu pemain sektor berkaitan dan memahami potensi pelaburan. Ia bukan proses audit, bukan proses pelesenan dan bukan juga proses siasatan.
Sekiranya setiap lawatan rasmi dianggap sebagai bukti sokongan mutlak terhadap sesebuah organisasi, maka hampir mustahil bagi mana-mana anggota pentadbiran menjalankan tugas mereka secara berkesan. Menteri, timbalan menteri dan pegawai kanan kerajaan bertemu ratusan syarikat, institusi pendidikan, pelabur dan organisasi setiap tahun. Tidak munasabah untuk mengandaikan bahawa mereka mengetahui setiap urusan dalaman, setiap transaksi atau setiap tindakan individu yang berada dalam organisasi tersebut.
Lebih membimbangkan ialah apabila budaya “guilt by association” atau andaian bersalah kerana terkait mula diterima sebagai norma. Sekeping gambar dijadikan bukti. Kehadiran di satu program dijadikan ukuran sokongan. Pertemuan rasmi ditafsirkan sebagai persetujuan terhadap semua tindakan organisasi berkenaan. Sedangkan dalam mana-mana sistem keadilan yang matang, hubungan semata-mata tidak pernah mencukupi untuk membuktikan penglibatan seseorang dalam sebarang salah laku.
Ini tidak bermaksud mana-mana organisasi harus dikecualikan daripada siasatan. Jika terdapat dakwaan pelanggaran undang-undang, ancaman kepada keselamatan negara atau penyalahgunaan mana-mana peruntukan undang-undang, pihak berkuasa mempunyai tanggungjawab untuk menjalankan siasatan secara bebas, profesional dan telus. Hasil siasatan itulah yang sepatutnya menjadi asas kepada tindakan undang-undang, bukannya tekanan politik atau persepsi awam.
Malaysia memerlukan perdebatan yang lebih matang. Kritikan terhadap kerajaan adalah sebahagian daripada demokrasi, namun kritikan yang berasaskan fakta jauh lebih bernilai daripada tuduhan yang dibina atas andaian. Apabila persepsi mula mengatasi bukti, masyarakat berisiko menghukum individu sebelum proses siasatan selesai, sekali gus menjejaskan prinsip bahawa setiap orang berhak dianggap tidak bersalah sehingga dibuktikan sebaliknya.
Dalam usaha membangunkan negara sebagai hab teknologi dan ekonomi digital serantau, kerajaan perlu berinteraksi dengan pelbagai pemain industri, termasuk syarikat tempatan dan antarabangsa. Jika setiap bentuk penglibatan rasmi akhirnya dijadikan senjata politik apabila timbul kontroversi pada masa hadapan, budaya tersebut hanya akan menjadikan pentadbiran lebih berhati-hati untuk berhubung dengan pelabur dan inovator. Akhirnya, negara sendiri yang menanggung kerugian.
Perbincangan mengenai Network School seharusnya kembali kepada persoalan yang sebenar. Adakah terdapat pelanggaran undang-undang? Siapakah yang bertanggungjawab? Apakah bukti yang ditemui oleh pihak berkuasa? Soalan-soalan inilah yang perlu dijawab melalui proses siasatan yang sah.
Demokrasi yang matang tidak dibina atas spekulasi atau persepsi, tetapi atas fakta, bukti dan penghormatan terhadap proses undang-undang. Sekiranya prinsip ini diketepikan, bukan sahaja individu tertentu boleh menjadi mangsa penghukuman awam, malah keyakinan terhadap institusi negara dan sistem keadilan juga akan semakin terhakis. Akhirnya, kebenaran tidak lagi ditentukan oleh fakta, tetapi oleh siapa yang paling berjaya membentuk persepsi.
