Perjanjian Keyakinan dan Pembekalan (CSA) antara Kerajaan MADANI dengan BERSATU dan beberapa Ahli Parlimen pembangkang dilihat berjaya menyediakan benteng politik kepada Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim daripada sebarang kemungkinan tindakan Barisan Nasional (BN) yang boleh menggugat kelulusan Belanjawan 2027.
Langkah itu mempunyai kepentingan strategik susulan perkembangan kerjasama politik UMNO dengan PAS dan Perikatan Nasional (PN), selain beberapa percanggahan terbuka antara pemimpin kerajaan berhubung dasar dan pelaksanaan projek pembangunan.
Walaupun belum terdapat bukti BN merancang untuk menggagalkan belanjawan, CSA tersebut berpotensi mengurangkan kebergantungan Anwar terhadap sokongan gabungan berkenaan.
Menerusi perjanjian yang dimeterai pada Khamis, BERSATU memberikan komitmen menyokong Rang Undang-Undang Perbekalan 2027, sekali gus membolehkan kerajaan memperoleh sokongan tambahan tanpa perlu membawa parti pembangkang itu menyertai pentadbiran.
Perjanjian tersebut ditandatangani Presiden BERSATU Tan Sri Muhyiddin Yassin bersama pemimpin dan Ahli Parlimen partinya, selain Ahli Parlimen Muar Syed Saddiq Syed Abdul Rahman daripada MUDA serta enam Ahli Parlimen Bebas yang sebelum ini menyatakan sokongan kepada kerajaan.
Majoriti alternatif tanpa BN
Berdasarkan pengiraan blok politik yang berpotensi menyokong kerajaan, Anwar boleh memperoleh sokongan sehingga 126 Ahli Parlimen tanpa bergantung kepada BN.
Jumlah itu merangkumi 75 Ahli Parlimen Pakatan Harapan (PH), Gabungan Parti Sarawak (GPS) 23, Gabungan Rakyat Sabah (GRS) tujuh, Warisan tiga, KDM dua, STAR satu dan PBM satu.
Turut diambil kira ialah tujuh Ahli Parlimen Bebas yang menyokong kerajaan, termasuk Ahli Parlimen Tenom Ridzuan Rubin, enam Ahli Parlimen BERSATU menerusi CSA baharu serta Syed Saddiq daripada MUDA.
Pengiraan tersebut meletakkan blok sokongan berpotensi kepada Anwar pada 126 kerusi, iaitu 14 kerusi melebihi paras majoriti mudah 112 daripada keseluruhan 222 kerusi Dewan Rakyat.
Bagaimanapun, angka itu merupakan pengiraan politik yang bergantung kepada pendirian dan komitmen sokongan semua pihak terbabit, bukannya jaminan bahawa kesemua mereka akan mengundi bersama kerajaan dalam setiap keadaan.
Sekiranya sokongan itu kekal, sebarang keputusan BN untuk menarik sokongan atau menentang belanjawan tidak semestinya mampu menggagalkan kelulusannya.
Keadaan ini memberikan Anwar kedudukan lebih kukuh dalam mengurus hubungan dengan parti-parti kerajaan, khususnya ketika UMNO mula memperlihatkan kerjasama politik yang lebih terbuka dengan PAS dan PN.
Kenyataan Zahid dedah ketegangan dalam kerajaan
Perkembangan CSA itu juga menarik perhatian apabila mengambil kira kenyataan Timbalan Perdana Menteri merangkap Presiden UMNO, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi, ketika menggulung perbahasan Belanjawan 2027 bagi Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah (KKDW) di Dewan Rakyat pada Isnin lalu.
Ahmad Zahid secara terbuka membangkitkan pembatalan beberapa projek pembangunan luar bandar di Sabah dan Sarawak yang menurutnya telah diluluskan, malah sebahagiannya sudah mempunyai Surat Setuju Terima (SST).
Beliau mendakwa pembatalan tersebut berlaku walaupun peruntukan tersedia, sekali gus menjejaskan kepentingan penduduk luar bandar, khususnya di kedua-dua negeri berkenaan.
Kenyataan itu dibuat ketika wujud pertikaian mengenai pengurusan peruntukan Program Jalan Luar Bandar (JALB) antara KKDW dengan pihak pengurusan kewangan kerajaan.
Ahmad Zahid turut menjelaskan bahawa kementeriannya perlu mematuhi arahan Kementerian Kewangan bertarikh 10 September 2026 untuk menangguhkan pengeluaran SST bagi projek JALB yang belum dimulakan.
Pendedahan terbuka oleh seorang Timbalan Perdana Menteri mengenai keputusan pentadbiran yang menjejaskan kementeriannya sendiri memperlihatkan wujudnya perbezaan pendirian dalam pengurusan projek pembangunan.
Perdana Menteri kemudiannya mempertahankan dasar peruntukan pembangunan untuk Sabah dan Sarawak dengan menegaskan bahawa keperluan infrastruktur kedua-dua negeri terus diberikan keutamaan, manakala kelulusan projek perlu mengambil kira tadbir urus dan kemampuan pelaksanaan.
Walaupun pertikaian itu tidak semestinya menggambarkan keretakan politik antara PH dengan BN, ia menunjukkan bahawa hubungan dalam kerajaan tidak terlepas daripada perbezaan pandangan yang boleh berkembang menjadi tekanan politik.
Dalam konteks tersebut, CSA memberikan Anwar satu bentuk jaminan sokongan alternatif sekiranya berlaku perubahan pendirian politik mana-mana komponen kerajaan.
Kerjasama UMNO–PAS ubah percaturan politik
Pada masa sama, keputusan kepimpinan UMNO untuk memperkukuh kerjasama dengan PAS dan PN menjelang Pilihan Raya Negeri Melaka menambahkan lagi kepentingan strategik perjanjian tersebut.
Walaupun kerjasama berkenaan tertumpu kepada pilihan raya negeri, perkembangan itu membuka ruang kepada pelbagai kemungkinan penjajaran politik pada masa hadapan.
UMNO masih merupakan komponen Kerajaan MADANI di peringkat Persekutuan, manakala PAS dan PN kekal sebagai pembangkang.
Bagaimanapun, kerjasama pilihan raya antara parti kerajaan dengan blok pembangkang boleh memberikan kesan terhadap hubungan politik di peringkat nasional sekiranya ia berkembang melangkaui kepentingan pilihan raya negeri.
Dalam keadaan sedemikian, CSA membolehkan Anwar mengurangkan risiko sebarang perubahan sokongan BN dijadikan instrumen tekanan terhadap pentadbirannya.
Lebih penting, ia memberikan isyarat bahawa kelangsungan kerajaan dan pelaksanaan Belanjawan 2027 tidak semestinya bergantung kepada satu gabungan politik sahaja.
Belanjawan 2027 tidak boleh menjadi pertaruhan politik
Belanjawan 2027 telah melepasi satu halangan penting apabila diluluskan pada peringkat dasar melalui undian suara di Dewan Rakyat pada Khamis, tidak lama selepas pemeteraian CSA.
Bagaimanapun, Rang Undang-Undang Perbekalan 2027 masih perlu melalui perbahasan peringkat jawatankuasa dan bacaan ketiga sebelum proses kelulusannya dapat disempurnakan.
Oleh itu, komitmen sokongan menerusi CSA tetap mempunyai kepentingan dalam memastikan proses tersebut berjalan lancar.
Belanjawan negara bukan sekadar dokumen kewangan kerajaan, sebaliknya menjadi asas kepada pelaksanaan program pembangunan, bantuan rakyat, pendidikan, kesihatan dan penyediaan infrastruktur.
Sebarang percaturan politik yang menggugat kelulusannya berisiko menjejaskan perancangan pembangunan serta keyakinan terhadap kestabilan pentadbiran negara.
Justeru, kerjasama antara kerajaan dengan sebahagian pembangkang dalam menjamin kelulusan belanjawan boleh dilihat sebagai perkembangan positif dalam amalan demokrasi berparlimen.
BERSATU dan MUDA tidak perlu menyertai kerajaan untuk menyokong dasar yang memberikan manfaat kepada rakyat, sebagaimana mereka masih berhak menjalankan fungsi semak dan imbang terhadap pentadbiran Anwar.
Malah, CSA turut merangkumi komitmen reformasi institusi, termasuk cadangan mengehadkan tempoh jawatan Perdana Menteri serta memisahkan peranan Peguam Negara dengan Pendakwa Raya.
ARMADA BERSATU pula menegaskan bahawa agenda pemerkasaan Bumiputera kekal sebagai prinsip utama yang tidak boleh dikompromi dalam perjanjian berkenaan.
Kepentingan rakyat mengatasi persaingan parti
Hakikatnya, CSA tidak seharusnya dinilai semata-mata sebagai kejayaan politik Anwar mendapatkan sokongan tambahan daripada pembangkang.
Kepentingan lebih besar ialah keupayaannya memastikan agenda pembangunan negara dapat diteruskan tanpa terlalu terdedah kepada perubahan hubungan antara parti politik.
Sekiranya pengiraan 126 kerusi itu dapat diterjemahkan kepada sokongan yang konsisten di Dewan Rakyat, kerajaan mempunyai ruang lebih luas untuk melaksanakan Belanjawan 2027 tanpa dibayangi ancaman kehilangan majoriti akibat perubahan pendirian BN.
Namun, kestabilan politik yang diperoleh perlu diterjemahkan kepada hasil yang nyata, termasuk mempercepat pelaksanaan projek pembangunan, meningkatkan kecekapan penyampaian bantuan dan memastikan peruntukan yang diumumkan benar-benar sampai kepada rakyat.
Kerajaan juga perlu menyelesaikan pertikaian berhubung projek pembangunan Sabah dan Sarawak yang dibangkitkan Ahmad Zahid supaya kepentingan penduduk luar bandar tidak terjejas akibat perbezaan keputusan pentadbiran.
Akhirnya, CSA mungkin memberikan Anwar kelebihan dalam percaturan politik, tetapi kejayaan sebenar perjanjian itu hanya dapat diukur apabila Belanjawan 2027 dilaksanakan dengan berkesan.
Dalam keadaan rakyat mengharapkan pembangunan dan penyelesaian masalah kehidupan seharian, kelulusan serta pelaksanaan belanjawan negara tidak wajar dijadikan tebusan kepada sebarang percaturan politik.
CSA sekurang-kurangnya menyediakan satu mekanisme untuk mengurangkan risiko tersebut, sambil membuktikan bahawa kerjasama rentas parti masih boleh diwujudkan atas kepentingan nasional tanpa menghapuskan peranan pembangkang.
