Dalam dunia perubatan, masa bukan sekadar angka pada jam. Beberapa minit boleh menentukan seberapa cepat sesuatu keputusan dibuat, manakala perjalanan yang panjang antara sebuah hospital dengan hospital yang lain boleh menjadi satu cabaran apabila bahan yang dihantar memerlukan pengendalian yang teliti.
Di Pahang, satu percubaan teknologi sedang membuka cerita baharu mengenai perkara itu apabila sampel darah dihantar menggunakan dron antara Hospital Sultan Haji Ahmad Shah (HOSHAS), Temerloh dan Hospital Bera.
Projek Bukti Konsep atau Proof of Concept (PoC) yang dilaksanakan oleh Alphaswift Industries Sdn. Bhd. dengan kerjasama Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) itu bukan sekadar memperlihatkan sebuah dron terbang membawa muatan dari satu lokasi ke lokasi yang lain. Lebih daripada itu, projek tersebut memberi gambaran mengenai bagaimana teknologi udara boleh digunakan untuk membantu kerja yang selama ini bergantung kepada kaedah pengangkutan darat.
Bagi kebanyakan orang, penghantaran sampel darah mungkin kelihatan seperti satu urusan logistik biasa. Namun dalam operasi kesihatan, proses tersebut memerlukan perhatian terhadap masa, keselamatan, keadaan sampel dan perjalanan dari titik asal sehingga sampai ke destinasi.
Apabila dua hospital berada di lokasi berbeza, perjalanan jalan raya pula dipengaruhi keadaan trafik, jarak dan faktor lain yang tidak semestinya boleh dijangka. Di sinilah penggunaan dron mula menawarkan satu kemungkinan yang menarik.
Dron tidak perlu menggunakan jalan raya. Ia bergerak melalui ruang udara yang telah ditetapkan dan boleh dikendalikan berdasarkan perancangan penerbangan yang mengambil kira aspek keselamatan serta keperluan operasi.
Projek antara HOSHAS Temerloh dan Hospital Bera menjadi penting kerana ia merupakan projek pertama seumpamanya di Malaysia yang meneroka penghantaran sampel darah antara dua hospital menggunakan teknologi dron.
Ia mungkin bermula sebagai satu projek percubaan, tetapi persoalan yang dibawanya jauh lebih besar.
Jika sampel darah boleh dihantar melalui udara dengan cara yang selamat dan terkawal, apakah kemungkinan lain yang boleh diteroka selepas ini?
Persoalan itu membuka ruang kepada perbincangan mengenai penghantaran bahan perubatan, ubat-ubatan tertentu dan barangan berkaitan kesihatan antara fasiliti yang berada di lokasi yang berbeza.
Namun begitu, teknologi dalam bidang perubatan tidak boleh dinilai hanya berdasarkan sejauh mana sebuah dron mampu terbang. Ia perlu diuji dari pelbagai sudut kerana bahan yang dibawa bukan barangan biasa.
Sampel darah mempunyai keperluan pengendalian tertentu dan perjalanan tersebut perlu mengambil kira keadaan sampel, keselamatan penerbangan serta prosedur yang ditetapkan oleh pihak berkuasa.
Atas sebab itu, kejayaan projek ini turut memperlihatkan satu lagi perkara yang tidak kurang penting, iaitu hubungan antara syarikat teknologi dengan agensi kerajaan dalam mencari kaedah baharu untuk menyelesaikan cabaran sebenar.
Alphaswift Industries bersama KKM mengambil masa selama dua tahun untuk melalui proses pembangunan, pengujian dan pematuhan terhadap keperluan kawal selia berkaitan pengangkutan darah menggunakan dron.
Tempoh tersebut menunjukkan bahawa membawa sampel darah dengan dron bukan sekadar soal memasukkan muatan ke dalam sebuah pesawat tanpa pemandu dan menerbangkannya ke destinasi.
Ada prosedur yang perlu dipatuhi, ada risiko yang perlu dinilai dan ada sistem yang perlu dibuktikan sebelum teknologi tersebut boleh dianggap sesuai untuk kegunaan dalam sektor kesihatan.
Ketua Pegawai Eksekutif Alphaswift Industries Sdn. Bhd., Dr. Shian Lee, berkata projek bersama KKM itu membuktikan teknologi dron dan keperluan kawal selia boleh dilaksanakan secara seiring.
Menurut beliau, pihaknya melalui pelbagai cabaran sepanjang tempoh dua tahun bagi mencapai pematuhan kawal selia sepenuhnya untuk pengangkutan darah menggunakan dron.
Beliau turut melihat pencapaian tersebut sebagai bukti bahawa penyelesaian penghantaran perubatan melalui dron mempunyai tahap keselamatan dan kebolehpercayaan yang diperlukan, selain membuka peluang lebih luas untuk penggunaan teknologi berkenaan dalam sektor kesihatan.
Apa yang menarik mengenai projek ini ialah ia tidak berlaku di tengah-tengah kesibukan Kuala Lumpur atau bandar raya utama. Sebaliknya, Pahang menjadi lokasi untuk menguji satu pendekatan yang boleh mempunyai nilai besar kepada kawasan yang mempunyai jarak antara satu fasiliti kesihatan dengan fasiliti kesihatan yang lain.
Keadaan geografi dan jarak antara hospital boleh menjadi satu faktor penting dalam perancangan logistik kesihatan. Dengan adanya laluan udara yang sesuai, dron berpotensi menjadi salah satu pilihan tambahan kepada sistem pengangkutan yang sedia digunakan.
Ia bukan bermaksud pengangkutan darat akan hilang atau digantikan sepenuhnya. Sebaliknya, teknologi seperti ini lebih menarik apabila dilihat sebagai satu lagi pilihan yang boleh digunakan berdasarkan keadaan dan keperluan.
Dalam keadaan tertentu, jalan raya masih menjadi pilihan paling praktikal. Dalam keadaan lain, dron mungkin memberikan kelebihan dari segi masa perjalanan atau akses ke sesuatu lokasi.
Di situlah nilai sebenar teknologi ini mula kelihatan.
Teknologi tidak semestinya perlu menggantikan cara lama untuk memberi kesan. Kadangkala, ia hanya perlu memberikan satu pilihan tambahan yang boleh digunakan apabila keadaan memerlukannya.
Kejayaan PoC antara HOSHAS Temerloh dan Hospital Bera juga memberi perhatian kepada peranan Pahang sebagai lokasi penerokaan teknologi dalam sektor kesihatan. Projek sebegini memberikan peluang untuk melihat bagaimana sesuatu inovasi boleh diuji dalam keadaan sebenar, bukannya hanya melalui simulasi atau persekitaran terkawal.
Majlis pengiktirafan yang berlangsung di Hospital Bera turut menghimpunkan pelbagai pihak yang terlibat dalam projek tersebut, termasuk wakil rasmi Menteri Besar Pahang, YB Dato’ Ir. Razali bin Kassim, Pengarah Kesihatan Negeri Pahang, Pengarah Hospital Bera, wakil KKM, MaHTAS, MRANTI serta rakan industri dan teknologi.
Kehadiran pelbagai pihak itu menunjukkan bahawa projek penghantaran sampel darah melalui dron memerlukan kerjasama daripada lebih daripada satu organisasi.
Ia melibatkan pihak kesihatan, syarikat teknologi, badan berkaitan penerbangan, pihak kawal selia serta mereka yang mengurus operasi hospital.
Kesemuanya mempunyai peranan tersendiri dalam memastikan sesuatu teknologi yang masuk ke dalam sistem kesihatan benar-benar boleh digunakan dengan selamat.
Pada akhirnya, teknologi ini bukan mengenai dron semata-mata.
Ia mengenai bagaimana sebuah sistem kesihatan boleh mencari jalan baharu untuk bergerak lebih pantas apabila keadaan memerlukan.
Bayangkan sebuah hospital memerlukan sampel daripada fasiliti lain. Sebelum ini, satu perjalanan perlu dirancang menggunakan kenderaan dan masa perjalanan bergantung kepada keadaan jalan raya. Dengan kewujudan laluan udara yang sesuai dan sistem operasi yang telah diuji, satu pilihan baharu muncul.
Dron mengambil laluan di udara, membawa sampel yang diperlukan dan menuju ke destinasi berdasarkan prosedur yang telah ditetapkan.
Gambaran itu mungkin kelihatan mudah, tetapi di belakangnya terdapat bertahun-tahun usaha untuk memastikan setiap langkah boleh dilakukan dengan betul.
Itulah sebabnya kejayaan projek ini lebih wajar dilihat sebagai permulaan kepada satu perjalanan yang lebih panjang.
Masih terdapat persoalan mengenai skala operasi, kos, laluan penerbangan, keadaan cuaca, kapasiti muatan, prosedur keselamatan dan keperluan kawal selia yang perlu diteliti sebelum penggunaan secara lebih meluas dapat dilaksanakan.
Namun sekurang-kurangnya satu perkara telah dibuktikan. Penghantaran sampel darah menggunakan dron antara dua hospital bukan lagi sekadar idea di atas kertas.
Ia telah diuji dalam keadaan sebenar.
Bagi Alphaswift, pengalaman yang diperoleh sepanjang projek tersebut boleh menjadi asas kepada perbincangan seterusnya mengenai masa depan logistik perubatan di Malaysia.
Bagi sektor kesihatan pula, teknologi ini memberi satu lagi pilihan untuk dipertimbangkan ketika mencari cara mengurus penghantaran bahan perubatan antara fasiliti.
Mungkin pada masa hadapan, pemandangan sebuah dron membawa muatan perubatan di ruang udara tidak lagi kelihatan asing.
Apa yang hari ini bermula sebagai sebuah projek bukti konsep di antara Temerloh dan Bera mungkin menjadi sebahagian daripada perubahan lebih besar dalam cara bahan perubatan bergerak dari satu tempat ke tempat yang lain.
Langit yang selama ini lebih sinonim dengan perjalanan manusia dan barangan kini mula membawa satu lagi kemungkinan, iaitu membawa masa yang lebih berharga kepada mereka yang menunggu sesuatu yang penting dari sebuah hospital ke hospital yang lain.
Dan dalam dunia perubatan, masa itu sendiri mempunyai nilainya.
