JAKARTA – Gibran Rakabuming Raka secara rasmi meletakkan jawatan sebagai Naib Presiden Indonesia hari ini selepas menyerahkan surat pengunduran kepada Presiden Prabowo Subianto dan Majelis Permusyawaratan Rakyat (MPR), sekali gus menamatkan kemelut politik yang tercetus susulan pertikaian kelayakan akademiknya.
Pengunduran anak sulung bekas Presiden Joko Widodo (Jokowi) itu berlaku ketika sekurang-kurangnya 120 anggota Dewan Perwakilan Rakyat (DPR) daripada lapan parti politik menyokong usaha memulakan proses pemecatan terhadapnya.
Bagaimanapun, sidang paripurna DPR yang dijadual berlangsung pada pukul 2 petang Khamis bagi membincangkan cadangan Hak Menyatakan Pendapat (HMP) dibatalkan selepas Gibran menyerahkan surat peletakan jawatannya.
Menurut agensi berita ANTARA, Gibran terlebih dahulu menemui Prabowo di Istana Merdeka, Jakarta, pada pagi Khamis sebelum hadir ke kompleks Parlimen untuk menyerahkan surat pengunduran kepada pimpinan MPR.
Beliau tiba di kompleks Parlimen sekitar pukul 11.15 pagi waktu tempatan dengan memakai sut hitam dan tali leher merah.
Gibran kemudian mengadakan pertemuan tertutup selama kira-kira 20 minit dengan Ketua MPR, Ahmad Muzani, serta beberapa pemimpin institusi berkenaan.
Ketika meninggalkan kompleks Parlimen, Gibran tidak memberikan sebarang kenyataan kepada wartawan yang menunggunya.
Ahmad Muzani mengesahkan bahawa Gibran telah menyerahkan surat pengunduran diri dan meminta MPR menyegerakan proses berkaitan peletakan jawatannya.
Menurut beliau, Gibran tidak memberikan penjelasan terperinci mengenai alasan pengunduran ketika pertemuan tersebut.
Prabowo terima pengunduran dengan berat hati
Sementara itu, Prabowo mengesahkan menerima surat peletakan jawatan Gibran pada pukul 10.15 pagi Khamis ketika Naib Presiden itu menemuinya di Istana Merdeka.
Prabowo berkata beliau menerima keputusan tersebut dengan berat hati, namun menghormati pendirian Gibran untuk berundur daripada jawatan kedua tertinggi dalam pentadbiran Indonesia.
Presiden Indonesia itu turut menyifatkan keputusan Gibran sebagai tindakan yang mencerminkan rasa tanggungjawab terhadap negara.
Pengunduran tersebut berlaku hanya dua hari selepas Gibran mengadakan pertemuan selama kira-kira dua jam setengah dengan Prabowo pada Selasa bagi membincangkan kontroversi kelayakan akademiknya.
Dalam pertemuan terdahulu, Gibran dilaporkan menyampaikan hasrat untuk berundur bagi mengelakkan pertikaian politik berpanjangan.
Prabowo pada ketika itu turut menasihatkan Gibran supaya terus mempertahankan kesahihan dokumen akademiknya melalui saluran undang-undang.
120 anggota DPR sokong proses pemecatan
Pengunduran Gibran berlaku ketika tekanan politik terhadapnya semakin meningkat selepas 120 anggota DPR daripada lapan parti menandatangani cadangan menggunakan Hak Menyatakan Pendapat.
Cadangan itu bertujuan membolehkan DPR meneliti sama ada Gibran masih memenuhi syarat perlembagaan untuk memegang jawatan Naib Presiden.
Menurut ANTARA, cadangan berkenaan telah diterima pimpinan DPR pada Rabu sebelum dijadual dibincangkan dalam sidang paripurna Khamis.
Bagaimanapun, Setiausaha Agung DPR mengesahkan sidang tersebut dibatalkan susulan pengunduran Gibran.
Anggota Komisi II DPR daripada Parti Kebangkitan Bangsa (PKB), Muhammad Khozin, yang merupakan antara pengusul cadangan itu, berkata beliau menghormati keputusan Gibran untuk meletakkan jawatan.
Menurutnya, cadangan Hak Menyatakan Pendapat bagi tujuan pemecatan tidak lagi relevan untuk diteruskan selepas Gibran mengambil keputusan berundur.
Perkembangan itu bermakna Gibran meninggalkan jawatan melalui peletakan jawatan sendiri, bukannya selepas dipecat melalui proses perlembagaan yang melibatkan DPR, Mahkamah Konstitusi (MK) dan MPR.
**Mahkamah Agung batal surat penyetaraan pendidikan**
Kontroversi yang membawa kepada pengunduran Gibran berpunca daripada pertikaian mengenai kelayakan pendidikan menengahnya di luar negara.
Pada 30 Oktober lalu, Mahkamah Agung Indonesia membatalkan surat penyetaraan pendidikan yang digunakan untuk mengiktiraf kelulusan Gibran sebagai setara dengan Sekolah Menengah Atas (SMA), iaitu kelayakan minimum untuk bertanding sebagai Presiden atau Naib Presiden Indonesia.
Keputusan tersebut menyusuli pertikaian di Mahkamah Konstitusi mengenai sama ada dokumen pendidikan luar negara yang dikemukakan Gibran memenuhi syarat undang-undang pilihan raya.
Walaupun keputusan berkenaan tidak secara automatik membatalkan kemenangan Prabowo-Gibran dalam Pilihan Raya Presiden 2024, ia mencetuskan persoalan mengenai kesahan kelayakan Gibran ketika bertanding.
Pertikaian itu turut mendorong sekumpulan ahli akademik dan profesor mendesak institusi negara mengambil tindakan melalui saluran perlembagaan.
Gibran sebelum ini mempertahankan kelayakan akademiknya dan menyatakan kesediaan untuk membuktikan kesahihan dokumen pendidikannya melalui proses undang-undang.
Prabowo perlu kemuka dua calon Naib Presiden baharu
Susulan pengunduran Gibran, perhatian kini beralih kepada proses pemilihan pengganti yang perlu dilaksanakan mengikut Perlembagaan Indonesia.
Perkara 8(2) Undang-Undang Dasar 1945 menetapkan bahawa sekiranya jawatan Naib Presiden kosong, MPR perlu memilih seorang pengganti daripada dua calon yang dikemukakan Presiden.
Pemilihan tersebut perlu diselesaikan dalam tempoh maksimum 60 hari.
Ahmad Muzani berkata MPR akan mengadakan mesyuarat pimpinan bagi menentukan langkah seterusnya, termasuk penyelarasan dengan fraksi parti politik dan kelompok Dewan Perwakilan Daerah (DPD).
Menurut beliau, Prabowo diberikan tempoh 14 hari selepas menerima permintaan rasmi MPR untuk mengemukakan dua nama calon pengganti.
Ini bermakna Indonesia tidak perlu mengadakan pilihan raya presiden baharu kerana kekosongan jawatan Naib Presiden boleh diisi melalui pemilihan oleh MPR.
Hubungan politik Prabowo-Jokowi jadi perhatian
Pengunduran Gibran turut mencetuskan perhatian terhadap hubungan politik antara Prabowo dengan Jokowi yang sebelum ini memainkan peranan penting dalam pembentukan gabungan pemerintah selepas Pilihan Raya Presiden 2024.
Gibran dipilih sebagai pasangan Prabowo dalam pilihan raya tersebut dan kedua-duanya mengangkat sumpah pada 20 Oktober 2024.
Pencalonannya ketika itu mencetuskan kontroversi apabila keputusan Mahkamah Konstitusi membolehkan Gibran bertanding walaupun belum mencapai had umur minimum 40 tahun.
Keputusan tersebut turut mendapat perhatian kerana Ketua Hakim MK ketika itu, Anwar Usman, mempunyai hubungan kekeluargaan dengan Gibran.
Kini, pengunduran Gibran menjadikan pemilihan Naib Presiden baharu sebagai perkembangan penting dalam susunan kepimpinan kerajaan Indonesia.
Bagaimanapun, Jokowi dilaporkan menegaskan bahawa beliau terus menyokong pentadbiran Prabowo meskipun anaknya telah meninggalkan jawatan.
Pengunduran Gibran juga menjadikannya Naib Presiden pertama Indonesia yang dipilih secara langsung bersama Presiden tetapi meletakkan jawatan sebelum menamatkan penggal sejak era reformasi demokrasi selepas kejatuhan pemer
